AI w szkole: jak nauczyciel może bezpiecznie korzystać z ChatGPT i innych narzędzi

Większość nauczycieli, z którymi pracujemy, już korzysta z AI. Zwykle na prywatnym koncie, wieczorem, przy planowaniu lekcji. Pytanie nie brzmi więc „czy”, tylko „jak robić to tak, żeby oszczędzać czas i nie narażać uczniów ani siebie”. Ten tekst zbiera odpowiedzi, które padają na naszych szkoleniach dla rad pedagogicznych.

Co mówią przepisy i MEN w roku 2026/2027

Po raz pierwszy sztuczna inteligencja pojawiła się wprost w kierunkach polityki oświatowej państwa. W dokumencie na rok szkolny 2026/2027, ogłoszonym 28 maja 2026 roku, punkt czwarty mówi o rozwijaniu krytycznego myślenia, „w tym odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji”. To oznacza, że temat będzie obecny w nadzorze pedagogicznym i w planach pracy szkół.

Drugim punktem odniesienia jest unijny AI Act. Dla szkoły ważne są trzy przepisy:

• Art. 4, kompetencje w zakresie AI. Od 2 lutego 2025 roku podmiot, który stosuje systemy AI, ma zadbać o odpowiedni poziom wiedzy osób, które z nich korzystają. Jeśli szkoła wprowadza narzędzia AI do pracy, dotyczy to również jej. Szerzej piszemy o tym w artykule Art. 4 AI Act: obowiązek kompetencji AI.
• Art. 5, zakaz rozpoznawania emocji. W instytucjach edukacyjnych nie wolno stosować systemów AI do wyciągania wniosków o emocjach uczniów (wyjątki dotyczą wyłącznie względów medycznych i bezpieczeństwa). Zakaz obowiązuje od lutego 2025 roku.
• Załącznik III, systemy wysokiego ryzyka. Do tej kategorii należą systemy AI, które decydują o przyjęciu do szkoły, oceniają efekty uczenia się, określają poziom kształcenia ucznia albo monitorują zachowanie podczas sprawdzianów. Po zmianach wprowadzonych pakietem Digital Omnibus obowiązki dla takich systemów obowiązują od 2 grudnia 2027 roku.

Do czego AI realnie przydaje się nauczycielowi

Największą oszczędność czasu widzimy w zadaniach powtarzalnych, w których nauczyciel zna odpowiedź, a brakuje mu godzin na jej spisanie:

• Różnicowanie materiałów. Ten sam tekst lub zestaw zadań w trzech wersjach trudności, w wersji z większą czcionką i krótszymi zdaniami albo z dodatkowymi podpowiedziami.
• Pytania sprawdzające i karty pracy. Pytania zamknięte i otwarte do konkretnego fragmentu podręcznika, z kluczem odpowiedzi do weryfikacji.
• Kryteria oceniania. Szkic rubryki do projektu, wypracowania czy prezentacji, który nauczyciel potem poprawia pod własne wymagania.
• Scenariusze zajęć. Plan godziny wychowawczej, lekcji powtórzeniowej albo zajęć metodą projektu, z podziałem na etapy i czas.
• Komunikacja. Szkic informacji do rodziców o wycieczce, zmianie terminu czy zasadach nowego projektu.

Zasada, której pilnujemy na szkoleniach: AI przygotowuje wersję roboczą, nauczyciel ją sprawdza. Modele językowe potrafią podać nieprawdziwe daty, wzory czy cytaty z dużą pewnością siebie. Każdy materiał, który trafia do uczniów, trzeba przeczytać merytorycznie.

Dane uczniów: czego nie wpisywać

To najważniejsza część tego tekstu. Do ogólnodostępnych narzędzi AI, zwłaszcza na prywatnym koncie, nie wpisujemy:

• imion i nazwisk uczniów razem z ocenami, opiniami czy uwagami,
• treści opinii i orzeczeń z poradni psychologiczno-pedagogicznej,
• informacji o zdrowiu, sytuacji rodzinnej, wyznaniu czy pomocy społecznej,
• prac uczniów podpisanych imieniem i nazwiskiem,
• danych kontaktowych rodziców.

Nie oznacza to, że nie da się korzystać z AI przy pracy z uczniem ze specjalnymi potrzebami. Wystarczy opisać potrzebę bez danych: „uczeń klasy 5 z dysleksją, czyta wolno, dobrze radzi sobie z materiałem wizualnym” zamiast wklejać fragment orzeczenia z nazwiskiem.

Duże znaczenie ma też to, z jakiego konta korzystasz. Szkolne konta w pakietach edukacyjnych działają na innych warunkach niż prywatne. Google deklaruje na przykład, że w Google Workspace for Education treści z rozmów z Gemini nie są wykorzystywane do trenowania modeli i nie są przeglądane przez ludzi. O tym, które narzędzia są dopuszczone w szkole, powinien decydować dyrektor razem z inspektorem ochrony danych. Więcej o samej zasadzie anonimizacji przeczytasz w artykule Jakie dane można wpisywać do ChatGPT w pracy.

Ocenianie a AI: gdzie przebiega granica

AI może pomóc przygotować kryteria, przykładowe odpowiedzi czy szkic komentarza do pracy. Decyzja o ocenie zawsze należy do nauczyciela i to on ją uzasadnia uczniowi i rodzicom. Wklejanie całych prac uczniów do czatu i przepisywanie wystawionej przez model oceny to zła praktyka z dwóch powodów: przekazujesz dane ucznia zewnętrznej firmie i opierasz ocenę na narzędziu, które może się mylić.

Osobna sprawa to tak zwane detektory tekstu pisanego przez AI. Nie ma narzędzia, które wiarygodnie rozstrzyga, czy uczeń napisał pracę sam. OpenAI w lipcu 2023 roku wycofał własny klasyfikator właśnie z powodu niskiej skuteczności. Wynik detektora nie może więc być podstawą zarzutu wobec ucznia.

Uczniowie i AI: wiek, zasady, prace domowe

Zanim poprosisz klasę o pracę z konkretnym narzędziem, sprawdź jego regulamin. Warunki OpenAI wymagają ukończenia 13 lat, a osoby niepełnoletnie potrzebują zgody rodzica lub opiekuna. Inne narzędzia mają własne progi wiekowe, a w szkolnych pakietach dostęp uczniów ustawia administrator.

Zakazywanie AI w pracach domowych zwykle nie działa. Lepiej sprawdza się zmiana sposobu zadawania prac:

• jasna informacja, w których zadaniach AI wolno używać, a w których nie,
• prośba o dołączenie użytych poleceń (promptów) i krótkiej refleksji, co uczeń zmienił w odpowiedzi modelu,
• zadania etapowe, w których widać proces: plan, szkic, poprawki,
• krótka rozmowa lub ustna prezentacja zamiast samego tekstu oddanego do oceny.

Takie zasady najlepiej przyjąć na poziomie całej szkoły, a nie każdego nauczyciela osobno. Uczniowie dostają wtedy spójny komunikat na wszystkich przedmiotach.

Od czego zacząć w tym tygodniu

1. Wybierz jedno powtarzalne zadanie, na przykład przygotowanie kart pracy, i przez tydzień rób je z pomocą AI. Zanotuj, ile czasu oszczędzasz i ile poprawek wymaga wynik.
2. Sprawdź, z jakiego konta korzystasz. Jeśli szkoła ma pakiet edukacyjny Google lub Microsoft, zapytaj administratora, które narzędzia AI są w nim dostępne.
3. Ustal dla siebie zasadę danych: żadnych nazwisk, ocen i informacji o zdrowiu w poleceniach. Opisuj sytuację, a nie konkretne dziecko.
4. Zaproponuj na radzie pedagogicznej wspólne zasady korzystania z AI przez uczniów i nauczycieli. Wystarczy jedna strona.